Kömür gazyp almak we saklamak
Kömür şahtalarynda, kömür känleriniň oksidlenme zolagynda ýangyn çykanda, iň uly betbagtçylyk içki garyşyk gazyň partlamagydyr. Azot doldurmak garyşyk gazdaky kislorodyň mukdaryny 12% -den aşakda gözegçilik edip bilýär, bu bolsa diňe bir partlama ähtimallygyny azaltmak bilen çäklenmän, eýsem kömüriň öz-özünden ýanmagynyň öňüni alýar we iş gurşawyny has howpsuz edýär.
Nebit we tebigy gaz çykarmak
Azot uly guýulardan/tebigy gaz gorlaryndan nebiti we gazy gaýtadan basyşdyrmak üçin ulanylýan standart gazdyr. Nebit gorunyň basyşyny, garyşyk fazany we garyşmaýan nebitiň süýşmegini we agrawitasiýa drenaž tehnologiýalaryny saklamak üçin azotyň öz aýratynlyklaryny ulanmak nebitiň gaýtadan dikeldilmegini ep-esli artdyryp biler, bu bolsa nebitiň öndürilişini durnuklaşdyrmak we nebitiň öndürilişini artdyrmak üçin hem uly ähmiýete eýedir.
Nebit we nebithimiýa önümleri
Inert gazyň häsiýetlerine görä, azot ýanýan materiallary gaýtadan işlemek, saklamak we daşamak wagtynda inert atmosferany döredip, zyýanly zäherli we ýanýan gazlary aradan aýyryp we çalşyp bilýär.
Himiýa senagaty
Azot sintetiki süýümler (neýlon, akril), sintetiki smola, sintetiki kauçuk we ş.m. üçin möhüm çig maldyr. Azot şeýle hem ammiak bikarbonaty, ammonium hlorid we ş.m. ýaly himiki dökünleri öndürmek üçin ulanylyp bilner.
Derman serişdeleri
Derman senagatynda ammiak doldurmak prosesi dermanlaryň hilini netijeli gowulandyryp biler, ol infuziýalar, suw inýeksiýalary, poroşok inýeksiýalary, doňduryjy guradyjylar ýa-da agyz arkaly suwuklyk öndürmek we ş.m. bolsun.
Elektronika, elektrik energiýasy, kabeller
Doldurylan lampalar. Volfram filamentiniň oksidlenmeginiň öňüni almak we volfram filamentiniň bugarma tizligini haýallatmak üçin lampany atmosfera bilen dolduryň, şeýdip lampanyň ömrüni uzaldyň.
Iýilýän ýaglar we ýaglar
Ftor bilen doldurylan ýag saklaýjy çelek nebit saklaýjy çelekde azot bilen doldurylýar we ýagyň oksidlenmeginiň öňüni almak üçin ýag saklaýjy çelekden howany çykarýar, şeýlelik bilen ýagyň howpsuz saklanmagyny üpjün edýär. Azotyň mukdary näçe ýokary we kislorodyň mukdary näçe pes bolsa, gurak saklamak üçin şonça gowy. Azotyň mukdarynyň iýilýän ýaglaryň we ýaglaryň saklanylmagyna uly täsir edýändigini aýtmak bolar.
Iýmit we içgiler
Saklamaklygy ýeňilleşdirmek üçin däneli ekinler, konserwler, miweler, içgiler we ş.m. adatça poslamanyň öňüni almak üçin azot bilen doldurylýar.
Plastik himiýa senagaty
Azot plastik bölekleriň galyplama we sowadyş prosesine girizilýär, plastik bölekleriň basyşy sebäpli deformasiýany azaltmak üçin azot ulanylýar we netijede durnukly we takyk plastik bölekleriň ölçegleri gazanylýar. Azot inýeksiýa galyplamasyny ulanmak inýeksiýa galyplama önümleriniň hilini we dizaýn çeýeligini ýokarlandyryp biler. Dürli proses şertlerine görä, plastik inýeksiýa galyplamasy üçin zerur bolan azotyň arassalygy dürli-dürli bolýar. Şonuň üçin çüýşedeki azoty ulanmak amatly däl. Azoty gönüden-göni üpjün etmek üçin ýerinde basyşly üýtgeýän adsorbsiýa azot generatoryny ulanmak iň gowusydyr.
Rezin we smola önümçiligi
Rezin azot wulkanizasiýa prosesi, ýagny rezin wulkanizasiýa prosesinde gorag gazy hökmünde hereket etmek üçin azot goşulýar.
Awtomobil şinalarynyň önümçiligi
Tekerleri azot bilen doldurmak tekerleriň durnuklylygyny we rahatlygyny ýokarlandyryp, deşilmeleriň öňüni alyp we tekerleriň ömrüni uzaldyp biler. Azotyň ses geçirijiligi pes. Azot ulanmak tekerleriň sesini azaldyp we sürüş rahatlygyny ýokarlandyryp biler.
Metallurgiýa we ýylylyk bilen işläp çykarmak
Üznüksiz guýmak, üznüksiz prokatlamak we polat ýumşatmak üçin gorag gazy: konwertoryň üçegi we aşagy polat öndürmek üçin ammiak üflemek, konwertoryň polat öndürmek möhürlemek, domna peçleriniň üstüni möhürlemek, domna peçleriniň demir öndürmek üçin ownuk kömür inýeksiýa gazy we ş.m. üçin amatlydyr.
Täze materiallar
Täze materiallar we kompozit materiallar üçin ýylylyk bilen işleýän atmosfera goragy.
Awiasiýa we aerokosmos
Adaty temperatura gaz azoty uçarlary, raketalary we beýleki bölekleri partlamadan goramak, raketa ýangyjyny güýçlendiriji, uçuryş meýdançasynyň ornuny tutýan gaz we howpsuzlyk goragy gazy, kosmonawtlary dolandyrmak gazy, kosmos simulýasiýa otagy, uçar ýangyç geçirijileri üçin arassalaýjy gaz we ş.m. üçin ulanylýar.
Bioýangyçlar
Mysal üçin: Etanol öndürmek üçin mekgejöwen ulanylanda, azotdan gorag gerek.
Miwe we gök önümleri saklamak
Söwda taýdan miweleri we gök önümleri gözegçilikli atmosferada saklamak ulgamy dünýäde 70 ýyldan gowrak wagt bäri işlenip düzüldi. Azot has ösen miweleri we gök önümleri saklamak desgasydyr. Miweler we gök önümler gözegçilikli atmosferada gaýtadan işlenilýär, bu bolsa saklamak täsirini gowulandyrmaga, olaryň saklanyş möhletini uzaltmaga kömek edýär we ekologiýa taýdan arassa saklamak üçin ähli hapalanmasyz standartlara laýyk gelýär.
Däne ammarlary
Däne saklananda azotyň goşulmagy mikroorganizmleriň täsiri, mör-möjekleriň işjeňligi ýa-da dänäniň öz dem alyşy sebäpli dänäniň zaýalanmagynyň öňüni alyp biler. Azot diňe howadaky kislorodyň mukdaryny azaldyp, mikroorganizmleriň fiziologiki işjeňligini we mör-möjekleriň ýaşaýyş gurşawyny ýok edip bilmez, eýsem dänäniň öz dem alyşyny hem togtatýar.
Lazer bilen kesmek
Azot, kebşirlenen bölegiň howa bilen täsirlenende kislorod bilen oksidlenmeginiň öňüni almak üçin, şeýle hem kebşirlenen ýerde gözenekleriň peýda bolmagynyň öňüni almak üçin, poslamaýan polaty lazer bilen kesmek üçin ulanylýar.
Kebşirleme goragy
Metallary kebşirlände, metaly oksidleşmekden goramak üçin azot ulanylyp bilner.
Taryhy ýadygärlikleri goraň
Muzeýlerde käbir gymmatly we seýrek surat sahypalary köplenç azot bilen doldurylýar, bu bolsa akarlaryň ýaşamagyny mümkin däl edýär. Şeýlelik bilen, gadymy kitaplaryň gorag täsirine ýetilýär.
Ýangynyň öňüni almak we ýangyny söndürmek
Azotyň ýanmagy goldamaýan täsiri ýok we azotyň degişli mukdarynyň inýeksiýasy ýangynyň öňüni almakda we ýangyny söndürmekde möhüm rol oýnap biler.